> ## Content Index > Fetch the complete content index at: https://www.botantimes.com/llms.txt > Use this file to discover other available public pages before exploring further. # Li Botanê lehîstokên zarokan çawa têne binavkirin? - URL: https://www.botantimes.com/li-botane-lehistoken-zarokan-cawa-tene-binavkirin/ - Published: 2024-07-02T09:17:15.000Z - Updated: 2024-07-02T09:17:15.000Z - Author: Murat Bayram - Tags: Nivîskar, SERNÛÇE, #Migrated-1779046579484, #wp, #wp-post, #Import 2026-05-17 22:37 Li herêma Botanê lîstik/yarîk/lehîstok\* taybetî bi şiklê leyistinê an jî bi wê tişta ko bi wê dileyîzin tête bi nav kirin. Ko navê wê tişta ko bi wê dileyîzin an jî awayê leyîstinê bi tîpa dengdar xelas bibe, hingê tîpa ''î'' yê an jî paşkîta ''anê'' yê têt ber wî navî û dibe navê leyistokê. Ko nav bi tîpa dengdêr biqede, tîpa ''y'' yê têt navbera paşkîtê û navî de. Bo nimune çend mînak in: \-gilç+î => gilçî, gilç+anê => gilçanê \-guhik+î => guhikî, guhik+anê => guhikanê \-çavikêbelobelo+y+î => çavikêbelobeloyî, çavikêbelobelo+y+anê => çavikêbelobeloyanê Di leyistoka gilçî an jî guhikî de tişta ko pê tête leyîstin ''gilç'' e an jî ''guhik'' e. Lê belê di leyistoka çavikêbelobeloyî/veşartokanê de bi şiklê leyistinê ve? girêda ye, leyistin bi çavbelkirinê re destpê dike û di leyistokê de, leyistokvan xwe diveşêre. Navê navenda wê dera ko lê tête leyîstin an jî ew dera leyîstin li ber têt kirin jê re dibêjin ''kondel''. Di leyîstokê de ew kesên ko dimînin li ber kondelê jê re dibêjin ''tu li ber de mayî'' û? wî/wê weke ''bikondel/berkondel'' nav dikin. Vêca çar awayên bijartina berkondelî/berkondelê ev in: A)Bizdim-badim B)Gul hejmartin C)Şil û ziwa D)Hêjmartina heta bîstê A)Bizdim-badim: Du leyistokvan diçin pêşberî hev û wekî di ser xîzikekê bisekinin disekinin. Yek ji wan piyekê xwe didanê pêşiya piyê dî û dibêje ''bizdim''. Yê dî jî bi wî awayî çêdike û dibêje ''badim''. Heta ko piyê herduyan bigihe ser hev, piyê kîjanî bimîne di bin de ew dimîne li ber de. B)Gul hejmartin: Zûgotinek jiberkirî têt gotin. Ji her leyistokvanî re bêjeyek têt gotin. Bi vî awayî zû gotin dewr dike. Bêjeya zûgotinê ye paşiyê bigihe kîjanî ew dimîne li ber de. ***Bo nimune zû gotinek:Yekê mêkê/Kirika çûkê/Şah bilbilê/Textê çilê/Çil çîzanê/Ava rengê hezareyê/Gurgureyê/Bîst li te yê.*** C)Şil û ziwa: Aliyekê kevirekê tefşik tête şil kirin û tête hilavêtin. Ji leyîstokvanan yek aliyê şil, yê dî yê ziwa dibijêre. Wekî daxwaziya kîjanî çêbibe yê dî dimîne li ber de. D)Hejmartina heta bîstê: Ji her leyistokvanî re reqemek têt gotin û bi wî awayî heta bîstê tête hejmartin. Bîst li kîjanî bikevit ew dimîne li ber de. Ew leyîstokên ko ez dê wêneyên wan bikişînim û awayê leyîstina wan binivîsim ev in: 1)Tirbulkî/Tirbîlkî/tirbîlkanê 2)Kêlî/kêlanê 3)Gilçî/gilçanê 4)Xirtefşî/xirtefşanê 5)Berikê germgermoyî/B.G.yanê 6)Kerikê kerajoyî/K.K.yanê 7)Kerikê melayokî/K.M.anê 8)Kerikê fêkîfêkî 9)Çêleka zayê-zayê 10)Çavikê belobelo 11)'Ararkî 12)Mîrzitkî 13)Teyareya çîqînî 14)Zikoziko 15)Tilîbotkî 16)Xanîtokî 17)Pênçberokî 18)Hêlandokî 19)Nîskûnokî 20)Pezikê çêrîmêrî 21)Bêrbêrokî 22)Hoyroviyanê 23)Mîrûwezîranê 24)Mis'arî, ni'orî 25)Maziyanê,deqî, kawî 26)Kitûcotî 27)Kîjan tiliyanê 28)Qulîpancî 29)Berkaniyî 30)Tîrûkevanê 31)Teqozokî 32)Guhikî 33)Tayî 34)Gîskê giroyanê 35)Hiçkêpiçkêyî 36)Xijxijokî 37)Leyîstokên heriyê 38)Kunê pîrêpîrê? 39)Aşikê avê 40)Gîjomajî 41)Gêrgêrokî 42)Berdeqî 43)Circirkî 44)Kilmeşkê 45)Sîqosirî 46)Hespî 47)Tîvtîvokî 48)Şildimbildimanê 49)Gulatî 50)Pereçonkî 51)Têrikanê 52)Gurzî 53)Berikê sarbînokî 54)Siwarî(siwar her siwar e an jî peyar siwar e ?) 55)Birkî 56)Guhşekî 57)Şolikê şolavî 58)Qafqafokî 59)Rîzî 60)Iskeranê \* Ev nivîs beşek ji pêşkêşkariya min a li Konferansa Kurdolojiyê ya Zanîngeha Hekarîyê ye ku sala 2010 li navenda herêma Hekarîyê, li Colemêrgê hatibû pêkanîn. Hingê min jî wek bapîrên xwe Celadet û Kamiran li şûna "ku"yê "ko" dinivîsî. Niho jî ko-yê rast dibînim.