Walter Rodney: Pêşengekî Dekolonîzekirina Zanistê

Akademîsyen û aktîvîst Walter Rodney, gava di sala 1980yî de hat kuştin hê 38 salî bû. Kûrahiya wî ya akademîk û dilsoziya wî ya aktîvîzmê, ew li ber dilê jar û belangazên welatên bindest kiribû sembola hêz û hêviyê. Ji ber heman sedeman li ber çavê desthilatdaran bûbû sedema xof û tirsê jî.

Bavê Rodney yek ji pêşengên serhildanên dijkolonyal bû û bi tevger û ramanên xwe bandoreke mezin li kurê xwe kiribû. Rodney hê di ciwaniya xwe de ditîbû bê çawa kolonyalîzm bi çek û sîlehan hukim dikir û her wiha banke, meclîs, dibistan, dêr, saziyên çand û hunerî, jiyan û mekanan ji nû ve înşa dikir ku çek û sîlahan ew xera dikirin. Loma tevgerên dijkolonyal ne tenê rastî şîdetên fizîkî dihatin.

Ji Jamaîkayê heta Tanzanyayê: Têkoşîna Akademîk

Walter Rodney

Rodney ji bo ku pêkhatina kolonyalîzmê baş fêm bike berê xwe da dîrokê. Pir zîrek bû, tecrûbeyên wî yên jiyanê alikariya wî kirin da ku zû bi pêş bikeve. Gava ku di warê Dîroka Afrîkayê de doktoraya xwe temam kir hê 24 salî bû. Teza wî ya li ser bazirganiya koleyan li Perava Guayanaya Jorîn ji aliyê Weşanxaneya Zanîngeha Oxfordê ve hat çap kirin. Ji ber ku bi arşîveke dewlemend xebata wî gelek şaşiyên dîroknûsiya kolonyalîst û Ewropa-navendî sererast dikir û dîrokeke din a kolonyalîzmê derdixist pêş, deng veda [1].

Rodney wekî akademîsyenekî ciwan, bi xwe bûbû şahidê krîzên dewletên postkolonyal. Digel ku li Karayîb û Afrîkayê dewletan serxwebûna xwe ya siyasî bi dest xistibin jî, nikarîbûn xwe ji têkiliyên kolonyal bişon û bi her awayî xwe ji lepên kolonyalîzmê rizgar bikin.  Ji Kenyayê heta Jamaîkayê hikûmetên nû ji gelê xwe zêdetir ji bo berjewendiyên koloniyên berê dixebitîn [2].