Bûyerên girîng ên saleka şerê li Rojhilata Navîn - The New York Times

Îsal di 7ê Cotmehê de saleka şerî li Rojhilata Navîn temam bûye. Gav bi gav ev qewimîn:

Êrîşa Hemasê û destpêka şerî

Di 7ê Cotmehê de Hemasê êrîşeka mezin li dijî Îsraîlê pêk anîye. Çekdarên Hemasê bi balafirên biçûk ên bêpîlot û motorên duhêl ketine nava axa Îsraîlê. Di vê êrîşê de 1200 kes hatine kuştin û zêdetirî 250 kes jî hatine revandin. Piranîya kuştîyan sivîl bûne û di nav wan de jin û zarok jî hebûne. Li ser vê yekê, serokwezîrê Îsraîlê Benyamîn Netanyahu şer îlan kiriye û sînorê Xezeyê girtiye.

Têkilbûna hevalbendên Îranê

Piştî êrîşa Hemasê, hevalbendên Îranê jî ketine nav şerî. Hizbullaha Libnanê piştgirîya xwe ya ji bo Hemasê nîşan daye û êrîşên mûşekî li dijî Îsraîlê pêk anîne. Ev yek bûye sedem ku 150 hezar kes li herdu alîyên sînor koçber bibin. Hûsîyên Yemenê jî dest avêtine êrîşan û rêyên bazirganîyê yên deryayî asteng kirine. Vê yekê bandoreka neyînî li ser aborîya cîhanê kiriye.

Alîkarîya mirovî û rewşa Xezeyê

Di 21ê Cotmehê de Îsraîlê destûr daye ku alîkarîya mirovî bikeve Xezeyê. Lê belê, vê alîkarîyê têra gelî nekiriye û birçîbûn û nexweşî li herêmê belav bûne. Pisporan hişyarî dane ku bakurê Xezeyê dikare rastî xelayê were. Herwiha, ji ber têkçûna pergala paqijîyê, gelek nexweşî belav bûne.

Êrîşên Îsraîlê li Xezeyê

Îsraîlê di 27ê Cotmehê de dest bi êrîşên bejahî li Xezeyê kiriye. Di van êrîşan de gelek wesayîtên alîkarîyê û nexweşxane hatine hedef girtin. Di meha Nîsanê de, 7 karmendên rêxistina alîkarîyê ya World Central Kitchen di êrîşeka hewayî de hatine kuştin. Netanyahu ev bûyer wek "trajedîyeka bêarmanc" bi nav kiriye. Li gorî Wezareta Tenduristîyê ya Xezeyê, heta meha tebaxê zêdetirî 40 hezar Filistînî hatine kuştin û nêzîkî 2.2 milyon kes koçber bûne.

Agirbesteka kurt û girtîyên azadkirî

Di 24ê Mijdarê de Hemas û Îsraîl gihîştine lihevhatineka agirbestê. Di vê demê de 100 girtî hatine azad kirin. Li hemberî vê yekê, Îsraîlê 240 girtîyên Filistînî serbest berdane. Lê belê, piştî hefteyekê şer dîsa dest pê kiriye.

Êrîşa li dijî balyozxaneya Îranê

Balafirên şerî ên Îsraîlê êrîşeka mezin li dijî balyozxaneya Îranê li Şamê pêk anîye û di encamê de gelek fermandarên payebilind ên Îranê hatine kuştin. Ev bûyer bûye sedema bilindkirina asta alozîyê di navbera herdu welatan de.

Êrîşa Îranê ya li dijî Îsraîlê

Îranê di nîsanê de êrîşeka mezin bi 300 dron û mûşekan li dijî Îsraîlê pêk anîye. Lê belê, piranîya van hatine asteng kirin. Îsraîlê jî bersiv daye û êrîşeka li dijî navendeka parastinê ya nêzîkî bajarê Natanzê pêk anîye ku cihekê girîng e ji bo bernameya çekên nukleerî ya Îranê.

Kuştina serokê Hizbullahê

Di 27ê Îlonê de serokê Hizbullahê Hesen Nesrullah di êrîşeka hewayî ya Îsraîlê de hatiye kuştin. Ev bûyer bûye sedema zêdebûna alozîyê li herêmê û Hizbullahê soz daye ku tolê bistîne.

Êrîşa Îranê ya dawîyê

Di 1ê Cotmehê de Îranê 180 mûşek avêtine ser Îsraîlê. Lê belê, piranîya van hatine asteng kirin. Îsraîlê soz daye ku bersiveka tund bide vê êrîşê.

Encam

Ev saleka şerî bûye sedema windabûna bi hezaran mirovan, koçberîya bi milyonan kesan û xerabûna mezin a avahî û aborîyê li herêmê. Hewldanên navneteweyî yên ji bo rawestandina şerî heta niho bê encam mane û rewşa mirovî ya li Xezeyê roj bi roj xerabtir dibe. Civaka navneteweyî bang dike ku alîyên şerî dev ji tundûtûjîyê berdin û bikaribin rêyeka aştîyê bibînin.

Nivîskar: Falih Hassan, Raja Abdulrahim, Vivian Yee û Patrick Kingsley

Çavkanî: The New York Times,

"These are some of the key moments over the past year of war", 7ê Cotmeha 2024an, https://www.nytimes.com/2024/10/07/world/middleeast/israel-hamas-war-timeline.html